دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 3 4 2025 07 14 Epistemological Comparison of Rational Disagreement in Kuhn and Feyerabend Viewpoints مقایسه معرفت‌شناختی اختلاف نظر معقول نزد کوهن و فایرابند 357 378 23105 10.58209/jpt.3.4.357 FA جلال عبدالهی گروه فلسفه علم، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران Journal Article 2025 07 14 <span><span><span><span><span>I examine the characteristics and justifications of rational disagreement in science. It explores the relationship between the justification of rational disagreement in science and the justification of rational disagreement in the epistemology of disagreement, specifically religious disagreement. In this regard, I focus on the views of two famous philosophers of science from the second half of the 20th century, namely Thomas Kuhn and Paul Feyerabend. The views of these two philosophers on rational disagreement in science can be seen as significant, concrete, and tangible examples of the main approaches in the epistemology of (religious) disagreement, in which rational religious disagreement is justified. I bring together insights from both epistemology and philosophy of science and show reflection on disagreement in science can improve our intuitive understanding of rational disagreement in epistemology. To better understand the existing approaches in epistemology, I utilize intuitive ideas found in rational disagreement in science.</span></span></span></span></span><br> <span>در مقاله ­پیش­رو می­خواهم این پرسش­ها را بررسی کنم که اختلاف­نظر معقول در علم، چه ویژگی­ها و توجیهاتی می­تواند داشته باشد؟ دلایل توجیه اختلاف نظر معقول در علم چه ارتباطی با دلایل توجیه اختلاف نظر معقول در معرفت­شناسی اختلاف نظر، به‌خصوص معرفت‌شناسی اختلاف نظر دینی، دارد؟ در این راستا، به صورت خاص، روی دیدگاه­های دو فیلسوف علم نامدار نیمه دوم قرن بیستم، یعنی توماس کوهن و پل فایرابند متمرکز می­شوم. از نظر من، تلقی‌های این دو فیلسوف در مورد اختلاف نظر معقول در علم، می‌تواند مثال­های قابل تامل و انضمامی باشند از رویکرد­های عمده­ در معرفت­شناسی اختلاف نظر (دینی)، که در آنها سعی می‌شود اختلاف نظر معقول را توجیه کنند. نشان می­دهم که تلقی کوهن از اختلاف نظر در علم، می­تواند درک شهودی ما از اختلاف نظر معقول در معرفت­شناسی را بهبود ببخشد؛ همچنین، استدلالی اقامه خواهم کرد که برابر مفاد آن، تلقی تکثرگرایانه فایرابند از اختلاف نظر معقول را با چالشی (معرفتی) روبه‌رو می‌کند که از خود اختلاف نظر سرچشمه می­گیرد.</span><br> https://jpt.modares.ac.ir/article_23105_cb06cacdc67e0e6166ffbd26108a268e.pdf