دانشگاه تربیت مدرس ------------------------------- ناشر موسسه انتشارات پژوهشی آفرند اندیشه فلسفی 1973-2873 5 2 2025 03 21 Criticism of the duality of causality-coincidence and the solution to the challenge arising from it based on Lewis's idea of possible worlds نقد دوگانه علیت-اتفاق و حل چالش ناشی از آن بر مبنای ایده جهان‌های ممکن لوئیس 179 190 23144 10.58209/jpt.5.2.179 FA علی اصغر جعفری ولنی گروه فلسفه-دانشکده الهیات-دانشگاه شهید مطهری محمدجواد میکائیلی گروه فلسفه-دانشکده الهیات-دانشگاه شهید مطهری علی اصغر جعفری ولنی گروه فلسفه، دانشکده الهیات، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران Journal Article 2025 07 14 The duality of causality-coincidence is one of the important issues in the history of human thought. The theory of causality in Islamic philosophy was formed on the axis of essential possibility and, after passing from the elementary period, reached its peak in Allameh Tabataba'i. On the other hand, the theory of coincidence reached its perfection in David Hume after its development. The parties to the dispute argue around this axis whether the preference of existence over non-existence in essences requires a preferred cause or not? Regardless of whether the aforementioned preference is due to a cause or chance, the more important question is whether the occurrence of the aforementioned preference in essence is possible or not? If this preference is impossible, the necessity of the existence of a third perspective and a departure from the aforementioned duality is established. This article seeks to explain the aforementioned challenge and present a solution based on Lewis's idea of ​​possible worlds. Of course, this perspective has no connection to Lewis's causal perspective. دوگانه‌ علیت-اتفاق از جمله مسائل مهم تاریخ اندیشه‌ بشری است. نظریه‌ علیت در فلسفه اسلامی بر محور امکان ماهوی شکل گرفته و پس از گذار از دوره‌ ابتدایی، در علامه طباطبایی به اوج خود رسیده است. از سوی دیگر نظریه‌ صدفه نیز بعد از تکامل خود، در دیوید هیوم به کمال خود رسید. طرفین نزاع حول این محور بحث می‌کنند که آیا رجحان وجود بر عدم در ماهیات نیازی به علت مرجح دارد یا خیر؟ صرف نظر از اینکه رجحان مذکور توسط علت باشد یا اتفاقی، سوال مهم‌تر این است که آیا وقوع رجحان مذکور در ماهیت ممکن است یا خیر؟ در صورت محال بودن این رجحان، ضرورت وجود دیدگاه سوم و خروج از دوگانه‌ مذکور تثبیت می‌شود. این مقاله در صدد تبیین چالش مذکور و ارائه‌ راه‌حلی بر اساس ایده‌ جهان‌های ممکن لوئیس است. البته این دیدگاه ارتباطی به دیدگاه علَی لوئیس ندارد. https://jpt.modares.ac.ir/article_23144_3060a8dbca7beb6e2403c555ede5e742.pdf