دانشگاه تربیت مدرس ------------------------------- ناشر موسسه انتشارات پژوهشی آفرند اندیشه فلسفی 1973-2873 5 2 2025 09 16 Critique of the Negation of Relativism by Appealing to Observation نقدی بر نفی نسبی‌گرایی با توسل به مشاهده 257 276 24163 10.58209/jpt.5.2.257 FA جلال عبدالهی پژوهشکده تاریخ علم، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 09 16 <span><span><span><span><span>In the traditional debate between epistemic absolutists and relativists, the main issue is whether there are neutral and absolute criteria for selecting epistemic systems or whether such criteria are dependent on socio-cultural contexts. Absolutists consider empirical evidence as a neutral and absolute criterion, while relativists, emphasizing the theory-ladenness of observation and underdetermination, argue that theoretical presuppositions and thus non-absolute always influence observation. Recently, David Stump, by proposing a pragmatic stance as a third position, rejects both relativism and absolutism. He uses observation as an objective but non-absolute criterion to refute relativism. However, Shahram Shahriari demonstrates that Stump's third position cannot exist. We, by examining the debate between Stump and Shahriari, show that observation, as Stump envisions it, cannot provide sufficient grounds to refute relativism.</span></span></span></span></span><br> <span>در مناقشه سنتی بین مطلق‌گرایان و نسبی‌گرایان معرفتی، مساله اصلی این است که آیا معیارهای خنثی و مطلق برای انتخاب سیستم‌های معرفتی وجود دارند یا معیارها وابسته به زمینه‌های اجتماعی-فرهنگی هستند. مطلق‌گرایان شواهد تجربی را معیاری خنثی و مطلق می‌دانند، در حالی که نسبی‌گرایان با تاکید بر نظریه‌باری مشاهده و تعین‌ناقص، استدلال می‌کنند که مشاهده همواره تحت تاثیر پیش‌فرض‌های نظری و لذا غیرمطلق است. اخیراً، دیوید استامپ با طرح موضع پراگماتیستی به عنوان موضع سوم، هم نسبی‌گرایی و هم مطلق‌گرایی را نفی می‌کند. او از مشاهده به عنوان معیاری عینی اما غیرمطلق برای نفی نسبی‌گرایی استفاده می‌کند. با این حال، شهرام شهریاری نشان می‌دهد که موضع سوم استامپ نمی‌تواند وجود داشته باشد. من، ضمن بررسی مناقشه استامپ و شهریاری، نشان می‌دهم که مشاهده، آن‌گونه که مد نظر استامپ است، نمی‌تواند برای نفی نسبی‌گرایی کفایت لازم را داشته باشد.</span><br> https://jpt.modares.ac.ir/article_24163_d8c3b11e26ab89d9712734aac8765677.pdf