دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 6 1 2025 12 22 The Foundations of Legislative Ethics from the Perspective of Maqasid al-Wahy in al-Shatibi's Thought مبانی اخلاق قانون‌گذاری از منظر مقاصدالوحی در اندیشه شاطبی 19 40 28513 FA ناصر نیکخو امیری گروه فلسفه معاصر، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران سعید کریمی گروه فلسفه معاصر، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران سیدمرتضی طباطبایی گروه فلسفه معاصر، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران Journal Article 2026 04 22 <span>The ideal legislator in this study is one who upholds propriety, ethics, and the principles of legislation. This study examines the ethical foundations of legislation through Imam al-Shatibi’s theory of Maqasid al-Shari’ah. By emphasizing the five objectives—preservation of religion, life, intellect, lineage, and property—al-Shatibi formulates a moral and rational framework that places legislation in service of the public good. His distinction between devotional acts and transactions, acceptance of analogy in rational matters, and differentiation between Meccan and Medinan revelations establish a dynamic balance between fixed and adaptable Shari’ah principles. Grounded in the precedence of revelation over reason, al-Shatibi views lawmaking as an ethical process bound by divine limits and human welfare. This perspective offers valuable guidance for contemporary Islamic legislation amid technological, social, and moral challenges.</span> <span lang="AR-SA">قانون‌گذار آرمانی مد نظر ما کسی است که در هنگام تشریع و قانون‌گذاری، ادب، اخلاق و اصول قانون‌گذاری را رعایت کند. پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه مقاصد شریعت در اندیشه امام شاطبی، به بررسی مبانی اخلاق قانون‌گذاری می‌پردازد. شاطبی با تاکید بر مقاصد خمسه (حفظ دین، جان، عقل، نسل و مال) چارچوبی اخلاقی و عقل‌پسند برای تشریع ارایه می‌دهد که قانون‌گذار را در خدمت مصلحت عمومی قرار می‌دهد. تمایز او میان عبادات و معاملات، جواز قیاس در امور معقوله‌المعنی، و تحلیل تفاوت آیات مکی و مدنی، نظامی پویا از اصول ثابت و متغیر شریعت را ترسیم می‌کند. بر پایه تقدم نقل بر عقل، شاطبی قانون‌گذاری را فرآیندی اخلاقی می‌داند که باید در چارچوب حدود شرعی و مصالح انسانی سامان یابد. این رویکرد می‌تواند مبنایی برای قانون‌گذاری اسلامی در مواجهه با چالش‌های اخلاقی، اجتماعی و فناورانه معاصر فراهم آورد.</span> https://jpt.modares.ac.ir/article_28513_f379a3ed36544a264646efdfe79a9212.pdf