دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 6 3 2026 07 23 A Critique of Adopting Category Theory as a Framework for Ontological Structuralism نقدی بر اتّخاذِ نظریۀ رسته‌ها به‌عنوان چارچوبی برای ساختارگراییِ هستی‌شناختی 29090 FA محمود وحیدنیا Journal Article 2026 07 16 Ontological structuralism aims to eliminate fundamental objects from ontology and elevate the status of relations. On the other hand, category theory offers a framework for representing a metaphysical view according to which (possible) worlds lack inner structure, including a domain of fundamental objects. To demonstrate this, we first rule out a naïve approach to category-theoretic structuralism, then examine the preferred approach at two levels of complexity (with respect to sets and relational structures). We establish that category-theoretic structuralism is committed to possible-world realism and, being limited to the resources of category theory, cannot distinguish the actual world in a non-indexical way. Moreover, since the world is emptied of fundamental inner structure and relations are removed from this metaphysical picture along with objects, the resulting view aligns more closely with monism than structuralism. Apparently, structuralists have not fully considered these metaphysical consequences of adopting the category-theoretic framework. ساختارگرایی هستی‌شناختی بر آن است که اشیاء بنیادی را از هستی‌شناسی حذف کرده و جایگاه روابط را ارتقاء بخشد. از سوی دیگر، نظریۀ رسته‌ها چارچوبی فراهم می‌آورد برای بازنماییِ مابعدالطّبیعه‌ای که در آن جهان‌های ممکنْ فاقدِ ساختارِ درونی -از جمله دامنه‌ای از اشیاءِ بنیادی- هستند. در راستای اثباتِ نکتۀ اخیر، ما نخست رهیافتی خام به ساختارگراییِ نظریه‌رسته‌ای را کنار زده، و رهیافتِ برگزیده را در دو سطحِ پیچیدگی -مجموعه‌ها و ساختارهای رابطه‌ای- بررسی می‌کنیم. نشان می‌دهیم که ساختارگراییِ نظریه‌رسته‌ای متعهّد به واقع‌گرایی دربارۀ جهان‌های ممکن بوده و نیز نمی‌تواند (با بسنده‌کردن به چارچوب نظریۀ رسته‌ها) برجستگیِ جهانِ واقع را تضمین کند. همچنین، چونْ جهان به‌کلّی از ساختارِ درونیِ بنیادی تهی گشته و روابطِ متعارف نیز به‌همراه دامنۀ اشیاء از این تصویرِ مابعدالطّبیعی کنار رفته‌اند، دیدگاه به‌دست‌آمده بیشتر تداعی‌گر گونه‌ای یگانه‌گرایی است تا ساختارگرایی. به نظر می‌رسد ساختارگرایان چنان که باید بدین پیامدهای مابعدالطّبیعی اتّخاذِ چارچوبِ نظریۀ رسته‌ها آگاه نیستند.