دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 6 3 2026 07 23 Three Philosophical Ideas About Education سه ایده‌ی فلسفی در مورد آموزش 29238 FA محمد نیک سرشت 0009-0007-9416-0978 علی تقی زاده بیرامی 0009-0004-9623-9389 Journal Article 2026 07 12 This article adopts a philosophical-critical approach to reconsider the concept of education and the idea of the school in the contemporary world. By tracing the historical development of education from the Greek concept of paideia to the modern school, the author argues that the aim of education has shifted from cultivating virtue and citizenship to serving economic functions and producing human resources. Influenced by instrumental rationality and neoliberal logic, the modern school has become more a mechanism of discipline and standardization than a space for nurturing free and creative individuals. In response, the article proposes three fundamental ideas: reviving the notion of the teacher-philosopher, moving education beyond the exclusive framework of the school institution, and strengthening critical thinking among educational leaders, teachers, and policymakers. The study concludes that future education should focus on forming responsible, free, creative, and participatory human beings. این مقاله با رویکردی فلسفی ـ انتقادی به بازاندیشی در مفهوم تعلیم و تربیت و ایده‌ی مدرسه در جهان معاصر می‌پردازد. نویسنده با بررسی تحول تاریخی آموزش از «پایدیا» در یونان باستان تا مدرسه‌ی مدرن، نشان می‌دهد که غایت آموزش از پرورش فضیلت و شهروندی به کارکردهای اقتصادی و تولید نیروی انسانی تغییر یافته است. مدرسه‌ی مدرن تحت تأثیر عقلانیت ابزاری و منطق نولیبرالی، بیش از آنکه فضایی برای پرورش انسان‌های آزاد و خلاق باشد، به نهادی برای انضباط و استانداردسازی تبدیل شده است. در برابر این وضعیت، مقاله سه ایده‌ی بنیادین را پیشنهاد می‌کند: احیای ایده‌ی معلم ـ فیلسوف، خروج آموزش از انحصار نهاد مدرسه و تقویت تفکر انتقادی در مدیران، معلمان و سیاست‌گذاران آموزشی. نتیجه آنکه آموزش آینده باید به پرورش انسان‌های مسئول، آزاد، خلاق و مشارکت‌جو بینجامد.