دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 4 4 2025 07 14 The Ontological Position of Intelligence in Kitab al-Alal جایگاه وجودشناسانه عقل در کتاب‌العلل 301 312 23124 10.58209/jpt.4.4.301 FA حسن عباسی حسین‌آبادی گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2025 07 14 Kitab al-Alal explains the principles and first causes of things and discusses God. The issue of this article is the ontological position of intelligence in Kitab al-Alal. The question is, what is the ontological position of intelligence in Kitab al-Alal, and how can it be explained? Is it possible to assign the position of teleology to the perfection and happiness of man in the Book of Causes? In terms of existence, intelligence is the first creature and the closest being to the first cause, and it is in the second place after the first cause. The ontological effectiveness of intelligence is measured in two ways: planning, ruling, and creating. The act of intellection is the act of creation. In this article, to explain this issue and answer the questions descriptively and analytically, we will explain and analyze the chapters related to intelligence. کتاب‌العلل به تبیین مبادی و علل اولیه اشیا می‌پردازد و از خدا و مراتب علل بحث می‌کند. مساله این نوشتار جایگاه وجودشناسانه عقل در کتاب‌العلل و چگونگی تبیین آن است. آیا می‌توان جایگاه غایت‌شناسانه برای کمال و سعادت انسان در کتاب‌العلل قائل شد؟ عقل از حیث وجودی، نخستین مخلوق و نزدیک‌ترین وجود به علت نخستین است و در مراتب هستی در دومین مرتبه پس از علت نخستین است. فاعلیت وجودشناسانه عقل، از دو طریق «تدبیر و حکم» و «خلق و ایجاد» است. عقل بر اشیا حاکم است و آنها را تدبیر می‌کند و از حیث فاعلیت شناخت‌شناسانه نیز فاعلیت شناختی آن ایجاد است؛ فعل اندیشیدن همان فعل خلق است. در این نوشتار برآنم که باب‌های مربوط به عقل را تبیین و تحلیل ‌کنم.

https://jpt.modares.ac.ir/article_23124_075a3a646faea7bfa9cd8b86c51a026b.pdf

دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 4 4 2025 07 14 Cassamâs Philosophical Account of the Extremist Mindset; Assessment with a Focus on the Forqan Group تبیین فلسفی کسام از ذهنیت افراطی؛ ارزیابی با تمرکز بر گروه فرقان 313 331 23125 10.58209/jpt.4.4.313 FA محمدحسین محمدعلی خلج گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه خاتم، تهران، ایران حسین شیخ‌رضایی گروه مطالعات علم، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه، تهران، ایران Journal Article 2025 07 14 Philosophers have recently turned their attention to the problem of extremism, partly inspired by the “Extremism: A Philosophical Analysis” book. We introduce this debate, particularly focusing on Cassam’s perspective, and use it to examine the extremism of the Iranian militant group known as Forqan. In the first part, drawing on Cassam’s account of different types of extremism, we argue that Forqan was not only a method extremist group but also that its members exhibited what Cassam calls the extremist mindset. In the second part, we contend that Forqan's extremism challenges Cassam’s account of the extremist mindset. According to his framework, purity is an important element of the extremist mindset, yet Forqan, as an extremist group, was eclectic in nature. In the remainder of the paper, we address this challenge through a linguistic and conceptual analysis of the notion of purity. در سال‌های اخیر، فیلسوفان تا حدی متاثر از کتاب افراط‌گرایی یک تحلیل فلسفی به بحث از افراط‌گرایی پرداخته‌اند. ما با تمرکز بر یک نمونه افراط‌گرایی ایرانی، یعنی گروه فرقان، به معرفی و ارزیابی ادبیات شکل‌گرفته در این حوزه فلسفی نو، به‌ویژه رویکرد کسام، خواهیم پرداخت. در بخش نخست، ضمن معرفی بخش‌هایی از تبیین کسام از افراط‌گرایی می‌کوشیم نشان دهیم این تبیین چه کمکی به فهم بهتر افراط‌گرایی فرقان می‌کند. در پرتو تبیین او روشن خواهد شد که فرقانی‌ها نه‌تنها افراط‌گرایان روشی بودند، بلکه ذهنیتی افراطی نیز داشتند. در بخش دوم، با التفات به نمونه فرقان، نشان می‌دهیم تبیین کسام با چالشی مهم روبه‌رو است؛ کسام یکی از مولفه‌های ذهنیت افراطی را خلوص‌گرایی می‌داند، در حالی که فرقانی‌ها در مقام گروهی افراطی، التقاطی بوده‌اند. ما در ادامه بخش دوم می‌کوشیم با تحلیل مفهومی-زبانی خلوص و خلوص‌گرایی به این چالش پاسخ دهیم و تبیین کسام را از این جهت بهبود بخشیم.

https://jpt.modares.ac.ir/article_23125_5595d5735eb1f5e775f86979f81dfb2e.pdf

دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 4 4 2025 07 14 Myth, Social Ontology, and The Problem of Intentionality اسطوره، هستی‌شناسی اجتماعی و مساله التفات 333 350 23126 10.58209/jpt.4.4.333 FA محمد هادی سلیمانی گروه فلسفه و منطق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران داود حسینی گروه فلسفه و منطق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران داود حسینی گروه فلسفه و منطق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 07 14 Regarding the characteristics of myth in various mythological approaches, it is evident that myth functions in the culture, society, mind, or psyche of human beings, has a collective aspect, is connected to an unconscious or preconscious state, and finally has a normative dimension. These characteristics make social ontology an appropriate place for the analysis of myths. Following the ideas of some social ontologists such as Searl or Tuomela, myth can be considered an institutional fact. However, according to the dominant approach in social ontology in the contemporary analytic tradition, all institutional facts are implicated by individual or collective intentionality. We argue that the peculiarity of myth’s connection with the unconscious state challenges all subcategories of the dominant approach in contemporary social ontology; hence, a shortcoming of the dominant approaches in analyzing myth as an intuitional fact. اگر اسطوره را در رویکردهای متنوع اسطوره‌شناسی مد نظر قرار دهیم، خواهیم دید که اسطوره اولاً واجد کارکردی در فرهنگ، جامعه، ذهن یا روان انسان یا انسان‌ها است؛ ثانیاً واجد جنبه‌ای جمعی است؛ ثالثاً با وضعیت ناخودآگاه یا پیشاآگاهی مرتبط است و رابعاً جنبه‌ای تجویزی دارد. این مشخصات موجب می‌گردد که هستی‌شناسی اجتماعی بستر مناسبی برای تحلیل اسطوره باشد. با تکیه بر آرای امثال سرل و تائوملا، اسطوره با این توصیف می‌تواند حقیقتی نهادی لحاظ شود. با این همه، رویکرد غالب در هستی‌شناسی اجتماعی در فلسفه تحلیلی متاخر همه حقایق نهادی را محصول حیث التفاتی فردی یا جمعی می‌داند. استدلال خواهم کرد که ویژگی ارتباط اسطوره با ناخودآگاه، همه شاخه‌های رویکرد غالب هستی‌شناسی اجتماعی را به چالش می‌کشد و ناکامی آنها را در تحلیل اسطوره به مثابه حقیقتی نهادی نشان می‌دهد.

https://jpt.modares.ac.ir/article_23126_935a0def48ff0d1979324d773278f945.pdf

دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 4 4 2025 07 14 Tuomas Pernuâs Cluster Approach to the Marks of the Mental Phenomena رویکرد خوشه‌ای توماس پِرنو به نشانه‌های امر ذهنی 351 367 23127 10.58209/jpt.4.4.351 FA رضا درگاهی‌فر گروه علوم شناختی، دانشکده علوم و فناوری‌های راهبردی، دانشگاه قم، قم، ایران Journal Article 2025 07 14 Distinguishing between mental and non-mental phenomena requires clear marks. This article examines one perspective on the marks of the mental phenomena. Tuomas K. Pernu offers a "cluster" approach to identifying the marks of the mental phenomena. To differentiate between mental and physical phenomena, which serves as his guide in identifying mental characteristics, Pernu introduces the notions of intentionality, consciousness, free will, teleology, and normativity. After presenting Pernu’s view, this article critically examines his approach. The relationship of this perspective to essentialistic investigations of the mind is assessed, and several questions and critiques regarding his view are raised and addressed. Pernu’s proposed list is deemed incomplete. Furthermore, the article examines how the last three marks on Pernu’s list can be understood as characteristics of mental phenomena. Finally, a methodological proposal is presented to refine the process of discovering the features of mental states. تمایز نهادن میان ذهنی‌ها و غیرذهنی‌ها نیازمند ملاک و نشانه است. این مقاله به هدف بررسی یکی از دیدگاه‌ها در مورد نشانه امر ذهنی نگاشته شده است. توماس پِرنو، دیدگاهی «خوشه‌ای» درباره نشانه‌های امر ذهنی عرضه کرده است و برای تمایز نهادن میان امر ذهنی و امر فیزیکی، که راهنمای او در یافتن نشانه‌های امر ذهنی است، «التفاتی‌بودن»، «آگاهی»، «اراده آزاد»، «غایتمندی» و «هنجارمندی» را مطرح کرده است. در این مقاله پس از بیان دیدگاه پرنو، به بررسی آن پرداخته شده است؛ نسبت این رویکرد با ذات‌کاوی ذهن سنجیده شده و برخی پرسش‌ها و نقدها درباره این دیدگاه مطرح و به آنها پاسخ داده شده است. فهرستی که پرنو عرضه کرده است، نیازمند تکمیل است. نیز بررسی شده است که به چه معنا سه نشانه آخر در فهرست پرنو می‌توانند ویژگی‌های امور ذهنی باشند و در آخر، پیشنهادی روشی برای دقیق‌ترشدن فرآیند کشف ویژگی‌های حالات ذهنی عرضه شده است.

https://jpt.modares.ac.ir/article_23127_80f36d40ae61e66db4e732fcb1587f3a.pdf

دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 4 4 2025 07 14 Philosophical Explanation of the Implication of Near-Death Experiences on the Immateriality of the Soul تبیین فلسفی دلالت تجربه‌های نزدیک مرگ بر تجرّد نفس 369 386 23128 10.58209/jpt.4.4.369 FA حبیب کارکُن بیرق گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2025 07 14 This article aims to explain the implication of "near-death experiences" on the immateriality of the soul. After defining the experiences, explaining their components, and answering the problems, it has been argued that these experiences indicate the soul's immateriality (mind). Ideologies such as physicalism, naturalism, and scientism, which have no scientific and philosophical basis, are the reason for denying these experiences by naturalists and attributing them to illusions and chemical changes in the brain. But what is the scientific justification for having very clear perceptions during unconsciousness or clinical death when a person lacks perceptions?! Therefore, if the presuppositions and mental prejudices are discarded in interpreting the experiences, it seems that accepting the immaterial dimension is not so difficult for humans. Near-death experiences also pose a serious challenge to physicalist theories of "consciousness" that must be taken seriously in the philosophy of mind. هدف این مقاله تبیین دلالت «تجربه‌های نزدیک به مرگ» بر تجرّد نفس است. پس از تعریف تجربه‌های مذکور، تبیین مولفه‌های آن و پاسخ به اشکالات وارده، چنین استدلال شده است که این تجربه‌ها دلالت آشکاری بر تجرّد نفس (ذهن) دارند. ایدئولوژی‌هایی نظیر فیزیکالیسم، طبیعت‌گرایی و علم‌باوری که هیچ مبنایی علمی و فلسفی ندارند دلیل انکار تجربه‌های مذکور توسط طبیعت‌گرایان و انتساب آنها به توهم و تغییرات شیمیایی مغز است. اما داشتن ادراکاتی بسیار واضح هنگام ناهشیاری و یا مرگ بالینی که فرد فاقد ادراکات است چه توجیه علمی دارد؟! لذا اگر در تفسیر تجربه‌های مذکور پیش‌فرض‌ها و پیش‌داوری‌های ذهنی کنار گذاشته شود، به نظر می‌رسد پذیرش بعد مجردی برای انسان چندان مشکل نیست. همچنین تجربه‌های نزدیک مرگ چالشی جدی در باب نظریه‌های فیزیکالیستی در باب «آگاهی» است که در فلسفه ذهن باید جدی گرفته شود.

https://jpt.modares.ac.ir/article_23128_f83ba74c8756ee5e420a8c85db294e30.pdf

دانشگاه تربیت مدرس اندیشه فلسفی 1973-2873 4 4 2025 07 14 Gadamerâs Philosophical Hermeneutics in the Mirror of Political Philosophy هرمنوتیک فلسفی گادامر در آینه فلسفه سیاست 387 402 23129 10.58209/jpt.4.4.387 FA فرزین گلدوز گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران محمد رعایت جهرمی گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران Journal Article 2025 07 14 The main problem of philosophical hermeneutics is the problem of understanding. Understanding is determined in what context, how, and by what components. Gadamer explains these influential components by emphasizing tradition and history and emphasizes the plurality of understanding by expressing the ontological characteristics of human understanding. From this perspective, subjectivist and non-pluralist approaches are denied. In this article, we aim to examine, based on the characteristics of the understanding process in Gadamer's hermeneutic approach, namely historicity, pluralism, eventfulness, practicality, and linguistics, its relationship and proportion with political totalitarianism and pluralism, and to assess the possibility of convergence or incompatibility of the foundations of philosophical hermeneutics with political pluralism as a pluralistic political approach and divergence or compatibility of philosophical hermeneutics with political totalitarianism as a non-pluralistic political approach. Although Gadamer cannot be considered a full-fledged political philosopher, it is possible to examine political systems and their epistemological foundations based on his hermeneutic approach and evaluate their relationship. مساله اصلی هرمنوتیک فلسفی، فهم است. اینکه فهم در چه بستری، چگونه و متاثر از چه مولفه‌هایی تعین پیدا می‌کند. گادامر با تاکید بر سنت و تاریخ، این مولفه‌های تاثیرگذار را تشریح نموده و با بیان ویژگی‌های هستی‌شناسانه فهم بشری بر کثرت‌مندی فهم، تاکید می‌کند. از این منظر رویکردهای سوبژکتیویستی و غیرکثرت‌گرا انکار می‌شوند. در این نوشتار برآنیم تا بر مبنای شاخصه‌های فرآیند فهم در رویکرد هرمنوتیکی گادامر یعنی تاریخمندی، کثرت‌مندی، واقعه‌مندی، کاربردمندی و زبانمندی، رابطه و نسبت آن را با تمامیت‌انگاری و کثرت‌انگاری سیاسی مورد بررسی قرار داده و هم‌گرایی یا عدم سازش مبانی هرمنوتیک فلسفی با کثرت‌انگاری سیاسی به عنوان یک رویکرد کثرت‌گرا و واگرایی یا سازش هرمنوتیک فلسفی با تمامیت‌انگاری سیاسی به عنوان یک رویکرد غیر‌کثرت‌گرا را امکان‌سنجی کنیم. اگرچه گادامر را نمی‌توان فیلسوف سیاسی تمام‌عیار دانست ولی می‌توان براساس رویکرد هرمنوتیکی وی، نسبت میان نظام‌های سیاسی و پایه‌های معرفتی آنها را بررسی و ارزیابی نمود.

https://jpt.modares.ac.ir/article_23129_8c8c976f599f97663bd04d1cc4b15ed1.pdf