جایگاه هستی‌‎شناختی و ارزش‌شناختی توخه یا بخت در دیدگاه ارسطو

صمدیه, مریم

doi:10.58209/jpt.2.3.237

جایگاه هستی‌‎شناختی و ارزش‌شناختی توخه یا بخت در دیدگاه ارسطو

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسنده

مریم صمدیه

گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

https://doi.org/10.58209/jpt.2.3.237

چکیده

مباحث ارسطو در مورد توخه یا بخت، در دو حوزه هستی‌شناختی و ارزش‌شناختی تناقض‎های آشکاری دارد. وی در حوزه هستی‌شناختی به وجود بخت به عنوان علتی بالعرض که از روی انتخابِ مبتنی بر تفکر و برای مقصودی روی می‌دهد معترف شده است. ارسطو امور حاصل از بخت را موضوع قصد و تعقل می‌داند که از عوامل دارای افعال ارادی سر می‌زنند. وی در عین حال بخت را به عنوان امری ضدقاعده، ناپایدار، دارای علل نامعین و بدون غایت معرفی کرده است. وی حتی در حوزه افعال مربوط به تخنه و سعادت انسان نیز وجود بخت را پذیرفته است؛ اما از لحاظ ارزش‌شناختی برای آن اعتبار ارزشی قایل نیست و آن را علتی بالعرض و مؤخر از طبیعت و عقل بیان نموده و حتی معتقد است که برای آن علمی وجود ندارد. علاوه بر این در حوزه افعال مربوط به سعادت انسان نیز آن را فاقد اعتبار ارزشی بیان نموده است.

کلیدواژه‌ها

ارسطو

توخه

بخت یا شانس

علت بالعرض

غایت

موضوعات

متافیزیک (باستان)

Aristotle (1926). Aristotle: The art of rhetoric. Freese JH, translator. Cambridge, MA: Harvard University Press. [Link] [DOI:10.4159/DLCL.aristotle-art_rhetoric.1926]
Aristotle (1955). Aristotle: On sophistical refutations/On coming-to-be and passing away/On the cosmos. Forster ES, translator. Cambridge, MA: Harvard University Press. [Link] [DOI:10.4159/DLCL.aristotle-sophistical_refutations.1955]
Aristotle (1981). Aristotle: In 23 volumes (Volume 20; Eudemian Ethics). Rackham H, translator. Cambridge, MA: Harvard University Press. [Link] [DOI:10.1093/oseo/instance.00264018]
Aristotle (1985). Politics. Enayat H, translator. Tehran: Sepehr. [Persian] [Link]
Aristotle (2004). Nicomachean Ethics. Crisp R, translator. Cambridge: Cambridge University Press. [Link]
Aristotle (2006a). Nicomachean Ethics. Lotfi MH, translator. Tehran: Tarh-e No. [Persian] [Link] [DOI:10.1093/oseo/instance.00258591]
Aristotle (2006b). Physics. Lotfi MH, translator. Tehran: Tarh-e No. [Persian] [Link]
Aristotle (2006c). Metaphysics, Lotfi MH, translator. Tehran: Tarh-e No. [Persian] [Link]
Aristotle (2013). The art of rhetoric. Saadat E, translator. Tehran: Hermes. [Persian] [Link]
Cardullo L (2014). The concept of luck (τυχη ed ευτυχια) in Aristotele. Spazio Filosofico. 12:541-554. [Link]
DuBois EC (2014). Does happiness die with us?; An Aristotelian examination of the fort. Journal of Philosophy of Life. 4(1):28-37. [Link]
Freeman K (1948). Ancilla to the pre-socratic philosophers. Cambridge, MA: Harvard University Press. [Link]
Huismann T (2016). Aristotle on accidental causation. Journal of the American Philosophical Association 2(4):561-575. [Link] [DOI:10.1017/apa.2016.33]
Lennox JG (1984). Aristotle on chance. Archiv Fur Geschichte Der Philosophie. 66(1):52-60. [Link] [DOI:10.1515/agph.1984.66.1.52]
Pritzl K (1983). Aristotle and happiness after death: Nicomachean ethics 1.10-11. Classical Philology. 78(2):101-111. [Link] [DOI:10.1086/366765]
Samadieh M, Mollayousefi M (2017). Aristotle and Phronesis (practical wisdom). Ayeneh Marefat. 17(4):1-24. [Persian] [Link]
Tabaczek OM (2013). Aristotle's concept of chance: Accidents, cause, necessity, and determinism; By John Dudley. American Catholic Philosophical Quarterly. 87(4):779-781. [Link] [DOI:10.5840/acpq201387456]