شناخت جواهر مفارق از نظر ابن‌ سینا و توماس آکوئینی

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسنده

گروه فلسفه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
از جمله مسائل مابعدالطبیعه، مسأله جواهر مفارق و نحوه شناخت مفارقات است. پیچیدگی بحث شناخت جواهر مفارق تا حدّی است که فیلسوفان هنگام بررسی و تأمّل در باب آن، آراء متفاوت و گاه متعارضی را ارائه می‌دهند. از جمله اندیشمندان دوره میانه، می‌توان به ابن‌ سینا و توماس آکوئینی اشاره کرد که هر یک از ایشان با ذکر دلایلی و شواهدی چند دو نظر مقابل در خصوص شناخت جواهر مفارق اعلام می‌دارند، چنانکه در برخی موارد شناخت جواهر مفارق را برای نفس انسانی ممکن می‌دانند و در مواردی نفس انسانی را قادر به شناخت نمی‌دانند. با این وصف اگرچه آراء دو اندیشمند مردّد و ناسازگار می‌نماید اما با تحلیل آراء ایشان و به دنبال ارائه تقسیم ثُنائی برای شناخت، یعنی شناخت حقیقت و شناخت حقیقی، می‌توان تعارض ظاهری را مرتفع ساخت و در نهایت اعلام داشت که به اعتقاد هر دو اندیشمند، نفس انسانی قادر به شناخت حقیقت جواهر مفارق است؛ با این تفاوت که از نظر ابن‌ سینا شناخت حقیقت منوط به افاضه عقل فعال بیرونی است، حال آنکه از نظر آکوئینی، شناخت حقیقت مستلزم اِعداد عقل فعال درونی است و از سوی دیگر هر دو اندیشمند، اتفاق نظر دارند بر اینکه شناخت حقیقی جواهر مفارق برای نفس انسانی امکان‌پذیر نیست، بلکه شناخت حقیقی مختص جواهر مفارق و خداوند است و در نهایت اینکه از طریق علم حصولی نمی‌توان به شناخت حقیقی مفارقات نائل شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

- Aquinas ST (1975). Summa contra gentiles: book one (God). Pegis AC, translator. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
- Aquinas ST (1976). Summa contra gentiles: book two (Creation). Anderson JF, translator. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
- Aquinas ST (1984). Truth. 2nd Volume. Anderson JF, Mac Glynn SJ, translators. Cambridge: Cambridge Publication.
- Avicenna (1984). The beginning and the resurrection. Nourani A, editor. Tehran: McGill University Institute of Islamic Studies in collaboration with Tehran University Press. [Persian]
- Avicenna (1987). Definitions. Fooladvand M, translator. Tehran: Soroush. [Persian]
- Avicenna (1992). Discussions. Bidarfar M, editor. Tehran: Bidar Publications. [Persian]
- Avicenna (2000a). Comments. Qom: Islamic Propaganda Office. [Persian]
- Avicenna (2000b). Salvation from drowning in the sea of misguidance. Daneshpajooh MT, editor. Second Edition. Tehran: University of Tehran Press. [Persian]
- Avicenna (2000c). Rescue. Daneshpajooh MT, editor. Tehran: Tehran University Press. [Persian]
- Avicenna (2006a). Theology from the book of healing. Tehran: Bostan Ketab. [Persian]
- Avicenna (2006b). The Soul from the book of Healing. Hassanzadeh Amoli H, editor. Tehran: Bostan Ketab. [Persian]
- Avicenna (2007). Al-Shefa. Abolal Afifi EM, Tabatabai SMH, editors. Qom: Zavelghorba. [Persian]
- Brehier E (2001). Historie de la philosophie: L’Antiquité et le Moyen Age, III: Le Moyen Age et la Renaissance. Mahdavi Y, translator. Tehran: Kharazmi Publication. [Persian]
- Ross WD, editor (1924). Aristotle's metaphysics. Oxford: Oxford University Press.
دوره 1، شماره 4 - شماره پیاپی 4
پاییز 1400
پاییز 1400
صفحه 287-296

  • تاریخ دریافت 22 آذر 1400
  • تاریخ پذیرش 14 دی 1400
  • تاریخ انتشار 06 بهمن 1400