اندیشه فلسفی

اصالت وجود به‌عنوان معیار خیر اخلاقی در فلسفه صدرا

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسنده

رضا صادقی

گروه فلسفه، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

https://doi.org/10.58209/jpt.2.4.311
چکیده
در فلسفه صدرا وجود به عنوان خیر معرفی شده است و تشکیک وجود همزمان مراتب خیر را نیز نشان می‌دهد. ملاصدرا در اخلاق نیز به حسن و قبح ذاتی و عقلی باور دارد. در این مقاله از ارتباط این دو بخش از اندیشه صدرا بحث خواهیم کرد و نشان خواهیم داد اصالت وجود می‌تواند مبنایی عقلی برای دفاع از حسن و قبح ذاتی افعال اخلاقی باشد. ادعای اصلی این است که اصالت وجود و تشکیک در وجود ابعادی هنجاری نیز دارند. در مقایسه دیدگاه صدرا با دیدگاه دو فیلسوف معاصر او مشخص خواهد شد صدرا به دلیل آنکه با تکیه بر عقل از خیر اخلاقی دفاع می‌کند احکام اخلاقی را تابع اراده انسان نمی‌داند و دیدگاه او در برابر اراده‌گرایی دکارتی قرار دارد. همچنین اخلاق واقع‌گرایانه او با فایده‌گرایی تجربی نیز تفاوت دارد و به دلیل پیوند دادن وجود با خیر در برابر بی‌معنایی و پوچ‌گرایی است.

کلیدواژه‌ها

اصالت وجود
حسن و قبح عقلی
حسن و قبح ذاتی
اراده‌گرایی
نسبی‌گرایی اخلاقی
موضوعات
  1. Ashtiani MM (1973). Commentary on the interpretation of the System (Volume 1). Tehran: Moaseseye Motaleate Eslami. [Arabic] [Link]
  2. Bennett J (1994) Descartes's theory of modality. The Philosophical Review. 103(4):639-667. [Link] [DOI:10.2307/2186100]
  3. Curley EM (1984). Descartes on the creation of the eternal truths. The Philosophical Review. 93(4):569-597. [DOI:10.2307/2184828]
  4. Hobbes T (1904). Leviathan: The matter, forme and power of a commonwealth, ecclesiasticall and civil. London: Cambridge University Press. [Link]
  5. Hume D (2016). Exploring the fundamentals of ethics. Mardiha M, translator. Tehran: Minavi Kherad Publications. [Persian] [Link]
  6. Mulla Sadra (1981). AL-SHAWAHID AL-RUBUBIYYAH. Tehran: University Publication Center. [Arabic] [Link]
  7. Mulla Sadra (1989a). The transcendent wisdom in the four mental journeys (Volume 1). Qom: Nashre Mostafa. [Arabic] [Link]
  8. Mulla Sadra (1989b). The transcendent wisdom in the four mental journeys (Volume 2). Qom: Nashre Mostafa. [Arabic] [Link]
  9. Mulla Sadra (1989c). The transcendent wisdom in the four mental journeys (Volume 5). Qom: Nashre Mostafa. [Arabic] [Link]
  10. Mulla Sadra (1989d). The transcendent wisdom in the four mental journeys (Volume 6). Qom: Nashre Mostafa. [Arabic] [Link]
  11. Mulla Sadra (1989e). The transcendent wisdom in the four mental journeys (Volume 7). Qom: Nashre Mostafa. [Arabic] [Link]
  12. Muzaffar MR (1992). Principles of jurisprudence (Volume 1). Qom: Teachers Association Publications. [Arabic] [Link]
  13. Nadler S (2006). Spinoza's Ethics an introduction. Cambridge: Cambridge University Press. [Link] [DOI:10.1017/CBO9780511815737]
  14. Plato (2010). Collection of works (Volume 1). Lotfi H, translator. Tehran: Kharazmi Publishing. [Persian] [Link]
  15. Sabzevari MH (1995). Interpretation of the System (Volume 2). Tehran: Naab Publishing. [Persian] [Link]
  16. Spinoza B (1989). Ethica. Saadat E, translator. Tehran: University Publication Center. [Persian] [Link]
اندیشه فلسفی
دوره 2، شماره 4 - شماره پیاپی 8
پاییز 1401
پاییز 1401
صفحه 311-324

  • تاریخ دریافت 13 مهر 1401
  • تاریخ پذیرش 06 دی 1401
  • تاریخ انتشار 15 دی 1401