سازگاری ملاک تشخص در اندیشه ابن‌سینا، سهروردی و ملاصدرا

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسنده

گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران

چکیده
یکی از غامض‌ترین مسایل متافیزیکی مساله تشخص و ملاک آن است. فلاسفه مسلمان از ابتدا به بحث از این مساله اهتمام جدی داشته‌اند. در میان مکاتب فلسفه اسلامی، فلاسفه مشائی خاصه ابن‌سینا تصریحاً به بحث از ملاک تشخص توجه داشته و دیگر فلاسفه مشائی نیز در این موضوع اندیشیده‌اند. نکته حایز اهمیت درباره ملاک تشخص عدم تفکیک و خلط میان ذهن و عین در میان فلاسفه مشائی است که شیخ اشراق با عنایت به این مساله در صدد پاسخی متقن به پرسش از ملاک تشخص موجودات بوده است. بعد از مرحوم شیخ اشراق فیلسوفان دیگر من جمله ملاصدرا از این تفکیک استفاده کرده و پاسخ‌های دیگری به این مساله داده‌اند که بدون شک به واسطه این تفکیک بوده است. بعد از بررسی ملاک تشخص در اندیشه فلاسفه مذکور، در نهایت نگارنده به یک سازگاری در باب ملاک تشخص در اندیشه ابن‌سینا، سهروردی و ملاصدرا دست یافته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

- Allamah Hilli (1986). KASHF AL-MURAD. Qom: MO'ASSESEH-YE NASHR-E ESLAMI. [Arabic]
- Aristotle (1987). Metaphysics. Khorasani S, Translator. Tehran: HEKMAT. [Persian]
- Ashtiani M (1988). Commentary on Sabzawari’s SHARH AL-MANZUMA (Volume 1). Tehran: Tehran University Press. [Persian]
- Avicenna (1992). AL-MUBAHATHAT. Qom: BIDAR. [Persian]
- Avicenna (2002). AL-TA'LIQAT. Qom: BUSTAN-E KETAB. [Persian]
- Bahmanyar (1996). AL-TAHSIL. Motahhari M, editor. Tehran: Tehran University Press. [Persian]
- Fakhr Al-Din Al-Razi (1966). AL-MABAHITH AL-MASHRIQIYYA. Tehran: Hekmat. [Arabic]
- Farabi (1992). AL-TA'LIQAT (with AL-TANBIH 'ALA SABIL AL-SA'ADA). Tehran: Hekmat. [Arabic]
- Ilkhani M (1996). The principle of individuality and theory of universals in Boethius' works. NAME-YE FARHANG. 6(22):110-123. [Persian]
- Lahiji A (1927). SHAWARIQ AL-ILHAM (Volume 1). Tehran: CHAP-E SANGI. [Arabic]
- Lukari F (1994). BAYAN AL-HAQQ BEZAMAN AL-SEDGH «AL-ELM AL-ELAHI». Tehran: International Institute of Islamic Thought and Civilization, Malaysia. [Arabic]
- Mulla Sadra (1923). RISALA FI AL-TASHAKHUS. Tehran: CHAP-E SANGI. [Arabic]
- Mulla Sadra (1981a). AL-HIKMA AL-MUTA'ALIYA FI AL-ASFAR AL-ARBA'A. Beirut: DAR AL-HIYA AL-TURATH AL-ARABI. [Arabic]
- Mulla Sadra (1981b). AL-SHAWAHID AL-RUBUBIYYA. Tehran: MARKAZ-E NASHR-E DANESHGAHI. [Arabic]
- Mulla Sadra (1996). AL-ASFAR AL-ARBA'A (Volume 2). Tehran: Sadra Islamic Philosophy Foundation. [Arabic]
- Suhrawardi S (1976). Collected works. Corbin H, editor. Tehran: ANJOMAN-E HEKMAT VA FALSAFEH. [Persian]
- Taftazani MIO (1988). SHARH AL-MAQASID. Cairo: DAR AL-MA'ARIF. [Arabic]
- Yazdanpanah Y (2010). HIKMAT-E ISHRAQ. Tehran: SAMT. [Persian]
دوره 5، شماره 4 - شماره پیاپی 20
پاییز 1404
پاییز 1404
صفحه 503-514

  • تاریخ دریافت 05 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 15 مرداد 1404
  • تاریخ انتشار 21 مهر 1404