یکی از غامضترین مسایل متافیزیکی مساله تشخص و ملاک آن است. فلاسفه مسلمان از ابتدا به بحث از این مساله اهتمام جدی داشتهاند. در میان مکاتب فلسفه اسلامی، فلاسفه مشائی خاصه ابنسینا تصریحاً به بحث از ملاک تشخص توجه داشته و دیگر فلاسفه مشائی نیز در این موضوع اندیشیدهاند. نکته حایز اهمیت درباره ملاک تشخص عدم تفکیک و خلط میان ذهن و عین در میان فلاسفه مشائی است که شیخ اشراق با عنایت به این مساله در صدد پاسخی متقن به پرسش از ملاک تشخص موجودات بوده است. بعد از مرحوم شیخ اشراق فیلسوفان دیگر من جمله ملاصدرا از این تفکیک استفاده کرده و پاسخهای دیگری به این مساله دادهاند که بدون شک به واسطه این تفکیک بوده است. بعد از بررسی ملاک تشخص در اندیشه فلاسفه مذکور، در نهایت نگارنده به یک سازگاری در باب ملاک تشخص در اندیشه ابنسینا، سهروردی و ملاصدرا دست یافته است.
1. آشتیانی، مهدی،1367، تعلیقه بر شرح منظومه حکمت سبزواری، چاپ عبدالجواد فلاطوری و مهدی محقق، ج1، تهران، 2. ابن سینا،1381، التعلیقات، بوستان کتاب، قم 3. ابن سینا،1413ق، المباحثات، انتشارات بیدار، قم، 4. ارسطو،1366، متافزیک، ترجمه شرف الدین خراسانی، تهران، 5. ایلخانی، محمد، اصل فردیت و نظریه ی کلیات در آثار بوئثیوس، ج1، نامه فرهنگ، سال6، شماره ی 2، تابستان 1375 6. بهمنیار،1375 التحصیل، تصحیح مرتضی مطهری، تهران، 7. تفتازانی،1409م، شرح المقاصد، چاپ عبدالرحمن عمیره، قاهره، 8. شیخ شهاب الدین سهروردی،1396ق، مجموعه مصنفات، تحقیق هانری کربن، نشر انجمن حکمت و فلسفه ایران، تهران، 9. علامه حلی، 1407ق ،کشف المراد، چاپ مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، 10. فارابی،1371، التعلیقات، به ضمیمه کتاب التنبیه علی سبیل السعاده، چاپ جعفر آل یاسین، تهران، 11. فخر رازی، 1966م، المباحث المشرقیه، حکمت، تهران، 12. لاهیجی، عبدالرزاق ابن علی،1306، شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام، ج1، چاپ سنگی تهران، 13. لوکری، ابوالعباس،1373، بیان الحق فی ضمان الصدق، مؤسسه اندیشه و تمدن اسلامی مالزی، تهران، 14. محمد ابن ابراهیم صدرالدین شیرازی، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه،1981، دارالحیاء التراث العربی، بیروت، 15. محمد ابن ابراهیم صدرالدین شیرازی،1375، اسفار اربعه جلد 2 تهران: انتشارات صدرا، 16. محمد ابن ابراهیم صدرالدین شیرازی ،1360، الشواهد الربوبیه فی مناهج السلوکیه، تعلیقه سید جلال الدین آشتیانی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 17. محمد ابن ابراهیم صدرالدین شیرازی ،1302، رساله فی التشخص، چاپ سنگی تهران، 18. یزدان پناه، سید یدالله، 1389، حکمت اشراق، سمت- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران،
اندیشه فلسفی