ضعیف، شتاب‌زده و نیمه‌کر: نقشه ارسطو از شکست اخلاقی و بازخوانی وعده سقراط

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسنده

چکیده
در قرائتِ عقل‌گرایانهٔ موضعِ سقراط، معرفتِ حقیقیِ خیر با ناتوانی از ارتکابِ خطای اخلاقیِ دانسته پیوند دارد و ارسطو، که آکراسیا را انکارناپذیر می‌دانست، ظاهراً این موضع را رد کرد. در این مقاله نشان می‌دهم که خواندنِ حکمِ آغازینِ ارسطو در VII.2 جدا از تحلیل‌های بعدی‌اش، تصویری ناکامل از موضعِ او به دست می‌دهد. در بازسازیِ پیشنهادی، آکراسیا بر پایهٔ دو محورِ ضعف/شتاب‌زدگی و شهوت/خشم، در سه صورتِ دارای پشتوانهٔ متنی و یک خانهٔ حدّیِ تفسیری صورت‌بندی می‌شود؛ رابطهٔ معرفت و میل در این صورت‌ها یکسان نیست. آکراسیا یکی از چهار منشِ ارسطویی است؛ حتی معرفتِ فعالِ پیروز در کشمکش ممکن است صرفاً به خویشتن‌داری بینجامد، نه فضیلتِ کامل. سنجشِ مداخلهٔ سقراطی و ارسطویی (خوی‌پروری و پیش‌بینی) در چهار سطحِ اثر نشان می‌دهد این دو هم‌ردیف نیستند و ارسطو اثرِ استدلال را به عادتِ پیشین وابسته می‌داند. بنابراین، وعدهٔ سقراط دربارهٔ هدف قابلِ دفاع می‌ماند، اما دربارهٔ راه محدود می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 17 مهر 1405
  • تاریخ بازنگری 18 آبان 1405
  • تاریخ پذیرش 26 آبان 1405
  • تاریخ انتشار 26 آبان 1405