پرسشی کهن، پاسخی نو؛ درنگی بر واگویه‌های روسو از ارسطو در مساله عدالت

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسنده

گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
عدالت از دیرباز یکی از ارکان فلسفه سیاسی در نسبت میان انسان، قدرت و نظم مدنی بوده است. این پژوهش، با تمرکز بر دو لحظه تاریخی ممتاز در تکوین این مفهوم، یعنی اندیشه ارسطو در سنت کلاسیک یونان و نظریه روسو در بطن پروژه روشنگری، در پی آن است که بنیان‌های هستی‌شناختی، انسان‌شناختی و غایت‌شناختی عدالت را نزد این دو متفکر واکاوی کند. مساله اصلی آن است که عدالت، نزد ارسطو و روسو، در چه نسبت‌هایی با مفاهیم محوری چون فضیلت، برابری، شهروندی و خیر عمومی تعریف می‌شود و آیا می‌توان با وجود تفاوت زمینه‌های فلسفی و سیاسی، امکان گفت‌وگویی مفهومی میان آنها در نسبت با عدالت توزیعی یافت. یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود تفاوت‌های بنیادین، هر دو متفکر عدالت را نه صرفاً به مثابه سازوکار توزیعی، بلکه به منزله بنیان اخلاقی-سیاسی نظم جمعی تلقی می‌کنند؛ نظمی که تحقق شهروندی و خیر عمومی بدون عدالت ممکن نیست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

- Akhavan B (2018). A comparative examination of the concept of justice in the political philosophy of Plato and Aristotle. Journal of Legal Studies. 10(3):1-27. [Persian]
- Aristotle (1970). Politics. Enayat H, translator. Tehran: Pocket Books Co. in Collaboration with Franklin Publications.
- Aristotle (2021). Ethics. Mashayekhi R, translator. Tehran: NEGAH. [Persian]
- Bell D (2004). Environmental justice and Rawls’ difference principle. Environmental Ethics. 26(3):287-306.
- Cassirer E (1999). The problem of Jean-Jacques Rousseau. Shams-Avari H, translator. Tehran: MARKAZ. [Persian]
- Dunn J (1968). Justice and the interpretation of Locke’s political theory. Political Studies. 16(1):68-87.
- Fleischacker S (2018). A short history of distributive justice. Amini M, translator. Tehran: MARKAZ. [Persian]
- Fraser N (2008). Abnormal justice. Critical Inquiry. 34(3):393-422.
- Gheaus A (2016). Hikers in flip‐flops: Luck egalitarianism, democratic equality and the distribuenda of justice. Journal of Applied Philosophy. 35(1):54-69.
- Hamedi A (2014). The concept of justice in Greek philosophy (Plato and Aristotle). Mediterranean Journal of Social Sciences. 5(27):1163-1167.
- Javidi M (2020). Social contract theory of Jean-Jacques Rousseau through a methodological approach. Journal of Religious Thought. 19(73):39-64. [Persian]
- Khalili MN (2021). The concept of justice. Economic Jurisprudence Association. 10(9):61-102. [Persian]
- MacIntyre A (2023). After virtue. Shahriari H, Shomali MA, translators. Tehran: SAMT. [Persian]
- Maurya SK (2021). The concept of justice in reference with philosophies of Plato and Aristotle: A critical study. Journal of Liberty and International Affairs. 7(3):250-266.
- McManus M (2022). Liberalism vs the Aristotelian universe. New York: Liberal Currents.
- Mullen E, Skitka LJ (2006). Exploring the psychological underpinnings of the moral mandate effect: Motivated reasoning, group differentiation, or anger?. Journal of Personality and Social Psychology. 90(4):629-643.
- Plato (2018). The republic. Rouhani F, translator. Tehran: ELMI FARHANGI. [Persian]
- Rousseau JJ (1962). The social contract. Zirakzadeh Gh, translator. Tehran: CHEHR & CHAP ETTELAAT. [Persian]
- Rousseau JJ (2007). Discourse on inequality. Raghfar H, Javdani H, translators. Tehran: Institute of Higher Education and Research in Management and Planning. [Persian]
- Shokri M (2015). Rhetoric tradition and democracy: Isocrates’ role in ancient Greek political idea. Start point of western political philosophy. STUDIA HUMANA. 4(3):14-36.
- Weirich P (1992). Rousseau on equality. History of Philosophy Quarterly. 9(2):191-198.
- Zuckert CH (2014). Aristotelian virtue ethics and modern liberal democracy. Review of Metaphysics. 68(1):61-91.
دوره 5، شماره 3 - شماره پیاپی 19
تابستان 1404
تابستان 1404
صفحه 365-383

  • تاریخ دریافت 15 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 07 مرداد 1404
  • تاریخ انتشار 15 شهریور 1404