بازخوانی چالش‌های فلسفی-هرمنوتیک و راهبردهای عاملیت انسانی در عصر هوش مصنوعی

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان

1 گروه مبانی نظری اسلام، دانشکده اندیشه و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده
گسترش شتابان فناوری‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه مدل‌های زبانی بزرگ، پرسش‌های تازه‌ای را در حوزه فلسفه، هرمنوتیک و عاملیت انسانی پدید آورده است. در سطح معرفت‌شناختی، مساله اصلی ناتوانی سامانه‌های هوش مصنوعی در تحقق «فهم هرمنوتیک اصیل» و محدودبودن آنها به شبیه‌سازی ساختاری معنا و در نتیجه خطر گسست میان معنا و حقیقت است. در سطح روش‌شناختی، ابهام و غیرشفافیت سازوکارهای الگوریتمی به بحران اعتبار و مشروعیت تفاسیر ماشینی می‌انجامد. در سطح وجودی-اخلاقی نیز، تهدید جایگاه مفسر انسانی و مسئولیت او در فرآیند معنابخشی مورد توجه قرار می‌گیرد. بر پایه این تحلیل، مقاله راهبردهایی نظری، عملی و فناورانه برای بازتعریف و بسط عاملیت هرمنوتیک انسان در عصر هوش مصنوعی ارایه می‌دهد و استدلال می‌کند که مواجهه مسئولانه و نقادانه با این فناوری‌ها نه صرفاً ضرورتی فنی، بلکه ضرورتی فلسفی و اخلاقی است؛ ضرورتی که می‌تواند به بازتعریف نسبت انسان، متن و فناوری در افق هرمنوتیک دیجیتال بینجامد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

دوره 6، شماره 1
زمستان 1404
صفحه 41-60

  • تاریخ دریافت 02 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار 01 دی 1404