قانونگذار آرمانی مد نظر ما کسی است که در هنگام تشریع و قانونگذاری، ادب، اخلاق و اصول قانونگذاری را رعایت کند.پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه مقاصد شریعت در اندیشه امام شاطبی، به بررسی مبانی اخلاق قانونگذاری میپردازد. شاطبی با تأکید بر مقاصد خمسه ـ حفظ دین، جان، عقل، نسل و مال ـ چارچوبی اخلاقی و عقلپسند برای تشریع ارائه میدهد که قانونگذار را در خدمت مصلحت عمومی قرار میدهد. تمایز او میان عبادات و معاملات، جواز قیاس در امور معقولالمعنی، و تحلیل تفاوت آیات مکی و مدنی، نظامی پویا از اصول ثابت و متغیر شریعت را ترسیم میکند. بر پایه تقدم نقل بر عقل، شاطبی قانونگذاری را فرایندی اخلاقی میداند که باید در چارچوب حدود شرعی و مصالح انسانی سامان یابد. این رویکرد میتواند مبنایی برای قانونگذاری اسلامی در مواجهه با چالشهای اخلاقی، اجتماعی و فناورانه معاصر فراهم آورد.
اندیشه فلسفی